Phong thuỷ là một môn khoa học…; phong thuỷ là nghệ thuật tổ chức không gian sống…; phong thuỷ là nghệ thuật bài trí…; phong thuỷ là một phần của kiến trúc v.v... Có rất nhiều định nghĩa và cách thức đề cập đến phong thuỷ.

Tên gọi, khái niệm của phong thuỷ đã rất quen thuộc trong đời sống, không phải là một điều gì quá xa vời, cao siêu. Bài viết này không đi sâu vào các vấn đề khoa học phong thuỷ; các phương pháp xây dựng cơ sở hình học kiến trúc qua phong thuỷ, hay giải pháp cụ thể của phong thuỷ trong thiết kế kiến trúc nhà ở; mà nói về câu chuyện thường gặp ở góc độ xã hội: phong thuỷ và thiết kế.


Phong thuỷ – một nhu cầu thực tế

Bây giờ làm nhà, mấy ai không đi… hỏi “thầy”? “Thầy” ở đây được hiểu là thầy phong thuỷ, và chủ nhà hỏi về vấn đề phong thuỷ cho ngôi nhà mình, cuộc đất của mình để xây nhà. Chuyện này không phải là mới; từ xưa vấn đề phong thuỷ trong xây dựng công trình, nhà ở đã được quan tâm, ở cả tầng lớp vua quan, nhà giàu quyền quý cho đến thường dân, và mức độ quan tâm cũng phân theo đẳng cấp công trình và vị thế chủ nhân. Tuy nhiên hiện nay, mối quan tâm tới phong thuỷ, và yêu cầu chặt chẽ về phong thuỷ đã phổ biến hơn rất nhiều trong đại chúng.

Đa số những người làm nhà chưa hiểu bản chất của phong thuỷ là gì, nhưng cũng cứ phải tới thầy để thầy coi, để thầy phán; và mang tâm thế thụ động, tin tuởng, chịu đựng tới mức nhẫn nhịn, mù quáng. Phong thuỷ là một môn khoa học, cứ hiểu theo cách như thế, thì bản thân nó là một chuyên ngành riêng, một nhánh hẹp, người hành nghề phong thuỷ xưa là thầy địa lý; chứ đâu phải “thầy” nào cũng có khả năng “phán” hay giải quyết vấn đề phong thuỷ. Nhưng nhu cầu về vấn đề này rất lớn, và trong bối cảnh kinh tế thị trường, có cầu ắt có cung; nên nhiều “thầy” vốn xuất thân là thầy tướng số, tử vi… cũng hành nghề phong thuỷ. Đã có kiến trúc sư thốt lên rằng bây giờ… loạn phong thuỷ!

Kinh tế phát triển, mặt bằng đời sống đi lên, việc xây một ngôi nhà không phải là điều quá khó khăn nữa. Ngày càng có nhiều những ngôi nhà ở tư nhân được xây dựng, bằng tiền của chính chủ nhân. Đó là một dấu hiệu đáng mừng. Khi người chủ có tiền, họ mong muốn những điều tốt đẹp cho ngôi nhà của mình, cho không gian sống của mình, họ đầu tư chăm chút (bằng cả tiền bạc, công sức và thời gian) cho việc xây nhà cũng là điều dễ hiểu. Bên cạnh việc thuê kiến trúc sư thiết kế, thuê cả nhà thầu thi công xây dựng chuyên nghiệp; thì một việc quan trọng nữa không thể bỏ qua: đó là xem phong thuỷ. Xem phong thuỷ trở thành thói quen, thành nếp nghĩ, thậm chí trở thành một… căn bệnh phổ biến, tràn lan trong việc xây dựng nói chung, từ nhà ở, công trình công cộng cho tới cả việc sắp đặt nội thất. Và phong thuỷ đã trở thành một yếu tố tham gia cùng câu chuyện thiết kế của nhà chuyên môn – là kiến trúc sư. Nhiều “thầy” cũng “võ vẽ” mặt bằng, mặt đứng… để đáp ứng luôn yêu cầu cho chủ nhà trên cơ sở phong thuỷ mình đưa ra, nhằm đưa tới một dịch vụ từ A đến Z; còn nhiều kiến trúc sư cũng phải tìm đến những tài liệu phong thuỷ để nghiên cứu tìm hiểu, với mong muốn chủ động hơn trong công việc thiết kế của mình. Bởi, những tiêu chí của công trình xây dựng được ghi trong sách, trên lý thuyết thiết kế xây dựng chỉ có: Bền vững, công năng, kinh tế, thẩm mỹ – hoàn toàn không đề cập tới phong thuỷ và các vấn đề liên quan tới phong thuỷ. Nhưng phong thuỷ là một nhu cầu thực tế!
 
Những vấn đề “thầy” thường xem xét

Trong ngôi nhà ở gia đình, tuỳ cách xem, phương pháp riêng của từng thầy phong thuỷ, cùng với yêu cầu của chủ nhà (cả phạm vi và mức độ đối với công trình), nhưng có thể thấy “mẫu số chung” thường liên quan tới phong thuỷ. Đó cũng là cơ sở cho việc thiết kế kiến trúc nhằm tận dụng và phát huy lợi thế, ưu điểm; cũng như hạn chế, khắc phục, triệt tiêu những yếu tố bất lợi, gây hại:

– Các không gian, bộ phận kiến trúc.

– Hướng đất, nhà: đây là một trong những yếu tố quan trọng hàng đầu của phong thuỷ và luôn là câu hỏi đầu tiên của chủ nhân đối với thầy phong thuỷ. Hướng tốt hay xấu, hướng hợp hay không hợp (mệnh, tuổi chủ nhân) nhiều khi quyết định tới giải pháp quy hoạch – kiến trúc, thậm chí là cả kế hoạch dự án. Có rất nhiều trường hợp chủ nhà quyết định… không xây nữa, đơn giản chỉ vì cuộc đất không hợp hướng (nhà phố thì không thể xoay được).

– Cổng, cửa: cổng và cửa chính là những nơi quan trọng, là bộ mặt của công trình, là lối ra vào thường xuyên, liên quan đến sinh hoạt và tất nhiên là những nơi cần xem xét. Hệ thống cửa (cửa đi, cửa sổ) còn được coi là nơi dẫn khí trong công trình.

– Bể ngầm: trong công trình nhà ở gia đình, bình thường và tối thiểu là có một bể ngầm chứa nước sạch và một bể phốt chứa chất thải. Bể nước sạch được coi là yếu tố dẫn tài lộc vào (nước cấp), bể phốt là nơi chứa và xả thải chất bẩn, các yếu tố bất lợi ra khỏi nhà.

– Cầu thang: Về cấu trúc không gian, cầu thang được coi là xương sống của ngôi nhà. Ở mặt khác, cầu thang được coi là hình tượng thanh long, lại là một yếu tố quan trọng trong bố cục phong thuỷ theo dịch học

– Bếp: nằm trong “chuỗi hệ thống” môn – táo – chủ. Không gian bếp và vị trí, hướng bếp nấu rất có ý nghĩa trong sinh hoạt gia đình và cả tín ngưỡng. Bếp là nơi chứa yếu tố “hoả” của ngũ hành.

– Phòng ngủ và phòng làm việc: là những không gian được mọi người cho là liên quan tới sức khoẻ, hạnh phúc gia đình, sự thuận lợi trong công việc, làm ăn; thành đạt trong học tập, công danh sự nghiệp của người sử dụng.

– Phòng thờ, bàn thờ: đây là không gian truyền thống gắn liền với văn hoá, phong tục, tín ngưỡng. Có thể có rất nhiều không gian mà chủ nhà không quan tâm tới vấn đề phong thuỷ nhưng phòng thờ, bàn thờ nhất thiết phải được xem xét thật kỹ.

Những “kiểu” xem xét

Những “kiểu” cần xem xét là những cách thức, thông tin được xem xét và yêu cầu cụ thể đối với những không gian, bộ phận kiến trúc đã nêu ở trên; hai vấn đề này quan hệ chặt chẽ và không tách rời nhau. Mỗi đối tượng đều có tiêu chí xem xét riêng, cụ thể là:

– Hướng: đối với hướng nhà, hướng cửa, hướng bếp nấu, hướng đặt bàn thờ, giường ngủ…

– Vị trí: cổng, cửa chính, các không gian sử dụng và sinh hoạt (phòng khách, phòng ngủ, bếp nấu, phòng vệ sinh…), các bộ phận công năng và kỹ thuật (cầu thang, bể ngầm, bể mái…) đặt trong tương quan với nhau và với tổng thể công trình.

– Kích thước, số lượng: cửa, bậc thang…

– Hình dáng: mặt bằng công trình, hình thức kiến trúc tổng thể, hình thức mái, các chi tiết trang trí…

– Màu sắc: tổng thể công trình hoặc các bộ phận kiến trúc tuỳ theo từng không gian cụ thể nhằm đạt tới yếu tố đắc lợi, phù hợp mệnh, tuổi chủ nhân (và các thành viên khác trong gia đình) trong quan hệ ngũ hành (tương sinh – tương khắc).

50 % nguyên vật liệu làm nên ngôi nhà kiến trúc đẹp ở New Mexico (Mỹ) được tái sử dụng từ những lốp xe, chai lọ.

Theo 60 Second Docs, Michael Reynolds là một kiến trúc sư già dặn kinh nghiệm người Mỹ có trụ sở văn phòng đặt tại tiểu bang New Mexico. Kiến trúc sư 73 tuổi này nổi tiếng với những thiết kế kiến trúc xanh, những ngôi nhà tận dụng năng lượng mặt trời. Ông luôn đề cao cuộc sống bền vững.



Mới đây, ông đã bắt tay vào xây những ngôi nhà được làm những thứ bỏ đi như lốp xe cũ, chai lọ đã qua sử dụng tại New Mexico.

Nhằm mang đến cho người sử dụng một giải pháp sống “xanh”, ngôi nhà áp dụng hàng loạt các biện pháp vật lý và sinh học để tận dụng ánh sáng mặt trời, gió, nước mưa...


Ngoài ra, ngôi nhà còn được bố trí thêm khu vực để gia chủ có thể tự nuôi trồng thực phẩm, phục vụ cho nhu cầu của mình.

Thiết kế kiến trúc cảnh quan “Landscape Architecture” là một lĩnh vực chuyên môn khoa học tổng hợp ứng dụng các nguyên lý về khoa học và nghệ thuật, liên quan đến nhiều lĩnh vực chuyên ngành khác nhau (Quy hoạch không gian, quy hoạch hạ tầng kỹ thuật, kiến trúc công trình, điêu khắc, hội họa…) nhằm giải quyết những vấn để tổ chức môi trường nghỉ ngơi — giải trí, thiết lập và cải tạo môi sinh, bảo vệ môi trường, tổ chức nghệ thuật kiến trúc nhằm mang lại mối quan hệ tổng hòa giữa Thiên nhiên — Con người — Kiến trúc.


Các nhà hoạt động trong lĩnh vực Kiến trúc cảnh quan ứng dụng kỹ năng, kỹ thuật và sáng tạo, khoa học, các hiểu biết về chính trị và văn hóa xã hội trong việc bố trí có ý đồ cho các yếu tố tự nhiên và nhân tạo trên bề mặt trái đất, trong đó có sự quan tâm tới việc quản lý và bảo tồn nguồn nhân lực, tài nguyên thiên nhiên và nhân tạo. Các giá trị môi trường sẽ đáp ứng các mục đích công năng, thẩm mỹ, an toàn và hưởng thụ cho con người.

Thiết kế kiến trúc cảnh quan chính là những không gian bên ngoài công trình kiến trúc nhằm phục vụ cho nhu cầu tất yếu và ngày càng cao của con người và xã hội. Con người không chỉ còn quan tâm đến vấn đề phát triển công trình kiến trúc cũng như nội thất tiện nghi bên trong công trình, việc hình thành các không gian cảnh quan ngoài nhà nhằm tạo lập một tổng thể công trình hoàn mỹ và góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống. Chính vì vậy, ngành Kiến trúc cảnh quan đang ngày càng được quan tâm của toàn xã hội.

Với sự phát triển của xã hội và nhu cầu sống của con người ngày càng cao. Chính vì vậy, để có được một ngôi nhà kiến trúc đẹp, không gian thoáng mát và mang lại cảm giác an toàn, bình yên cho các thành viên trong gia đình, trước khi xây nhà, bạn cần lưu ý những tư vấn thiết kế dưới đây:

Ảnh minh họa

Chọn kiến trúc sư và nhà thầu

Để xây dựng được một công trình hay nhà ở phụ thuộc rất nhiều vào việc tư vấn thiết kế kiến trúc. Việc lựa chọn kiến trúc sư vừa phải đảm bảo để việc thi công trở nên dễ dàng giúp tiến độ công trình được hoàn thành đúng với thời hạn mà còn phải tạo ra được cái nhìn đẹp về thẩm mỹ và công năng sử dụng. Công trình có đẹp hay không, phù hợp với những yêu cầu bạn đưa ra hay không hay đơn giản là thuận tiện với những sinh hoạt, hoạt động hằng ngày bởi cách thiết kế kiến trúc ngay từ đầu. Thường thì nhiều người sẽ thuê đơn vị thiết kế kiến trúc cho ngôi nhà của mình nhưng nếu bạn không thuê người tư vấn, thiết kế về kiến trúc thì bạn cũng cần định hình trong đầu mình những điều cơ bản về ngôi nhà như diện tích, không gian… Ngoài ra, bản thân các gia chủ phải chủ động quan sát, dành thời gian xem xét, đọc các tạp chí, sách, báo về nhà đẹp… để bồi dưỡng thêm kiến thức của mình.

Xác định mục đích sử dụng

Gia đình bạn cần chuyển đổi mục đích sử dụng đất theo quy định của pháp luật để tiến hành thi công xây dựng nhà ở trong trường hợp đất đó không thuộc phần đất ở được cấp Giấy chứng nhận sử dụng đất.

Bố trí không gian sân vườn

Nếu nhà bạn ở thành phố, khu dân cư đông đúc hay chung cư cao tầng, với diện tích chật chội không có điều kiện làm vườn to, thì cũng không nên lo lắng. Bất kể diện tích vườn lớn hay nhỏ, tác dụng của nó cũng không thay đổi hay giảm bớt. Đôi khi chỉ cần một chậu cây cũng có thể mang đến một diện mạo hoàn toàn khác cho không gian.

Thiết kế kiến trúc nội thất bên trong ngôi nhà

Thiết kế kiến trúc nội thất giúp cách bài trí căn nhà trở nên thoáng đãng, sang trọng. Thiết kế kiến trúc nội thất là sự phối hợp hài hòa màu sắc, ánh sáng, thẩm mỹ kiến trúc, các vật trang trí để tạo một môi trường sống thuận tiện, thoải mái và cả niềm tự hào cho gia chủ.

Tránh thay đổi nhiều trong quá trình thiết kế

Trước khi bắt tay vào thiết kế kiến trúc nhà, gia chủ và kiến trúc sư cần thảo luận, tính toán kĩ để đưa ra một phương án thiết kế hợp với mong muốn của gia chủ. Việc thiết kế tốn rất nhiều thời gian và công sức, vì thế hãy chắc chắn rằng đó là bản thiết kế hoàn thiện nhất. Tránh trường hợp khi đã có bản về thiết kế rồi mới thêm, bớt phòng hay chỉnh sửa kiến trúc ngôi nhà.

Ngoài ra, phong thủy là một điều tương đối quan trọng của người Việt, một ngôi nhà hợp phong thủy và theo mong muốn thì bạn vẫn cần phải tham khảo khá nhiều người, đồng thời chi phí cũng không hề nhỏ.

Trên độ cao 400 m của đỉnh Landmark 81, toàn cảnh TP.HCM được bao quát trọn vẹn. Các đô thị mới phía đông, phía nam từ Thủ Thiêm đến Phú Mỹ Hưng năng động hiện rõ từ cao ốc này.





Ngắm Sài Gòn từ nóc tòa nhà 81 tầng Từ đỉnh Lanmark 81, các cao ốc ở trung tâm TP.HCM như Bitexco, The One Tower trở nên "nhỏ bé". Mảng xanh còn lại tại Thanh Đa - Bình Quới trở nên nổi bật.



Landmark 81 được xây dựng ngay tại trung tâm khu đô thị Vinhomes Central Park, quận Bình Thạnh, TP.HCM. Tòa nhà đang trong quá trình hoàn thiện những công đoạn cuối cùng để vận hành vào đầu năm 2019. Từ tầng 81 của tòa nhà có độ cao 400 m, phóng tầm mắt về hướng đông - nam có thể ngắm trọn trung tâm thành phố, sông Sài Gòn, Khu đô thị Thủ Thiêm.



Các tòa nhà cao tầng tại quận 1, dọc bến Vân Đồn thuộc quận 4 hiện lên rõ nét bên sông Sài Gòn.


Nhìn từ tòa nhà cao nhất Việt Nam, tòa tháp Bitexco cao 269 m trở nên nhỏ bé. Đây là công trình cao thứ 4 trong các cao ốc ở Việt Nam hiện nay, xếp sau Landmark 81, Keangnam Hanoi Landmark Tower và Lotte Center Hanoi. Tại thời điểm khánh thành năm 2010, Bitexco Financial Tower với 68 tầng cao thứ 110 thế giới.


Tổ hợp căn hộ cao cấp với những bock cao 37 tầng SaiGon Pearl (quận Bình Thạnh) từng là khu nhà cao tầng hàng đầu ở Sài Gòn trước năm 2010, nay trở nên "nhỏ bé" khi đứng cạnh tòa nhà cao 81 tầng này. Từ đỉnh Landmark 81, có thể nhìn rõ sân thượng của các cao ốc SaiGon Pearl "hàng xóm".


Phóng tầm mắt về hướng nam là Khu đô thị Phú Mỹ Hưng dày đặc các tòa nhà cao tầng.

Để nhấn mạnh sự phong phú về kiến trúc xung quanh chúng ta, Lonely Planet đã thống kê một danh sách chi tiết về những kiến trúc như là "trên trời rơi xuống".

Krzywy Domek , có nghĩa là "ngôi nhà nhỏ quanh co", là một trung tâm mua sắm. Công trình nằm ở trung tâm của Monte Cassino ở Sopot, Ba Lan.

Tòa nhà Casa Terracota nằm ở De Leyva, Mexico, do kiến trúc sư Octavio Mendoza thiết kế. Tòa nhà được xây dựng hoàn toàn bằng đất sét và hâm nóng bằng ánh mặt trời.

Bảo tàng Nghệ Thuật Đương Đại nằm ở Niteroi, gần thủ đô Rio de Janeiro , Brazil. Công trình được thiết kế bởi kiến trúc sư Oscar Niemeyer.

Khung cảnh trở nên nổi bật hơn nhờ thiết kế độc đáo của khách sạn Park Royal ở Singapore. Khách sạn tự hào khi có những khu vườn tầng, những khu lồng chim, cùng một hồ bơi vô cực khổng lồ.

Tòa nhà Pompidou Centre ở Paris là một kiến trúc phức tạp nằm ở khu Beaubourg quận 4. Nơi đây còn có Thư viện Thông tin Công Cộng và Bảo tàng Nghệ thuật Đương đại.

Cổng chính lối vào của Nhà thờ Hồi giáo Masjid-I Imam (còn gọi là Nhà thờ Hồi giáo Shah) ở thủ đô Tehran, Iran. Lonely Planet miêu tả đây là một nhà thờ với kiến trúc thanh lịch ấn tượng, cùng nhiều bức tranh mosaic lát gạch xanh với tỉ lệ hoàn hảo.

Nhà thờ St Basil đẹp rực rỡ bên trong Quảng trường Đỏ ở thủ đô Moscow, Nga. Nhà thờ có sự giao thoa về màu sắc, hoa văn và kiến trúc, được đánh giá là đỉnh cao trong phong cách nghệ thuật kiến trúc đặc trưng của Nga.

Hình ảnh cung điện Alhambra và pháo đài Granada ở Tây Ban Nha, công trình thu hút hơn 6000 du khách mỗi ngày đến tham quan lối kiến trúc cổ điển độc đáo.

Đền thờ Wat Chaiwatthanaram ở Ayutthaya, Thái Lan. Ngôi đền được vua Prasat Thong xây dựng để tưởng nhớ mẹ của ông, và phải mất 20 năm mới hoàn thành.

Hình ảnh sân vận động Olympic ở Bắc Kinh, còn gọi là sân vận động Tổ Chim, được xây dựng vào năm 2008. Hiện nay, sân vận động được sử dụng cho các sự kiện thể thao, hòa nhạc, và triển lãm.

Một trong những lối vào ngôi đền Angkor Wat nổi tiếng nằm ở Siem Reap, Campuchia, có chiều dài hơn 800 m và được bao quanh bởi một hào nước.

Borobudur là một ngôi chùa Phật giáo có từ thế kỷ thứ 9 nằm trên một ngọn đồi ở miền trung đảo Java, Indonesia. Đây là ngôi chùa Phật giáo lớn nhất thế giới và là một di sản của UNESCO.

Mặt tiền đẹp lấp lánh của sòng bài Grand Lisboa ở Macau, Trung Quốc. Với lối kiến trúc độc nhất vô nhị, đây là điểm trung tâm của khu cờ bạc và nghỉ dưỡng lớn nhất ở châu Á.

Khu nhà ở Habitat 67 ở Montreal, Canada, được xây dựng theo thiết kế của kiến trúc sư Moshe Safdie người Israel.

Nhà khách Hằng Nga ở Đà Lạt, Việt Nam, còn được biết đến với tên gọi Crazy House. Công trình độc đáo được thiết kế và xây dựng bởi nữ kiến trúc sư Đặng Việt Nga người Việt.

Đài tưởng niệm Hòa Bình Hiroshima ở Nhật Bản, được xây dựng với mục đích tưởng niệm những người đã chết trong vụ ném bom nghiên tử ở Hiroshima vào năm 1945. Tòa nhà được xây dựng từ năm 1915 vốn là phòng Xúc tiến Công Nghiệp Hiroshima,  nhưng bị hư hại trong Thế chiến thứ II. Theo DailyMail